Senden benden bizden’in üçüncü bölümünde kullanıcı arayüzü tasarımcısı ve illüstratör Anıl Emmiler’le beraberiz. Anıl’ı Anatolian Rock Revival Project’teki çalışmalarından, plak ve kaset koleksiyonculuğundan tanıyor olabilirsiniz. Bu bölümde Anıl’ın dijital dünyada analog sistemlere, plaklara ve kasetlere neden sığındığını, analog kültürün pratik karşılıklarını konuştuk.
Analog ve Dijital Farkı
Analog ne demek, ilk başta bunu tanımlamak gerekiyor. Dijital olmayan diye en basit haliyle özetleyebiliriz. Dijital, sayısal dizinlere, sıfırlara ve birlere dayanıyor. Dijital ses dediğimizde sesin sıkıştırılıp kodlandığı cihazlardan bahsediyoruz.
Fotoğrafta da öyle. (Bkz: Kodak Ektra 200 Hikayesi) Analogda sensör yok; ışık doğrudan film üzerindeki gümüş taneciklerine etki ediyor. Etki eden yerler karanlık, etmeyen yerler aydınlık kalıyor ve kimyasal banyodan sonra görüntü elde ediliyor. Seste de benzer bir süreklilik var. Sesin nakşedildiği o fiziksel yüzey, kaset bandı ya da plak kanalları, sesin karakterini doğrudan ekiyor.
Tüketim Hızı ve Albüm Bütünlüğü
Dijital platformlar hızlı ve konforlu ama analog kültür bilinçli bir yavaşlamayı dayatıyor. Kaset veya plak dinlemek fiziksel bir ritüel. Kaseti cihaza koyup o bant dönmeye başladığında, dijitaldeki gibi tek tuşla şarkı geçemiyorsunuz. Durdurmak, geriye ya da ileriye sardırmak gerekiyor. Metrajı sıkı takip etmiyorsanız sonraki şarkının başlangıcını tek seferde yakalanız zor.
Bu teknik sınırlama müziği arka plan gürültüsü olmaktan çıkarıp bir deneyim haline getiriyor. Albümü sanatçının kurguladığı sırayla, kaset kabını ve içindeki görselleri inceleyerek baştan sona dinliyorsunuz.
Hataların Estetiği ve Rastlantısallık
Dijital kameralar veya ses kayıt cihazları hatayı minimize etmek üzere tasarlanmıştır. Beğenmediğiniz bir fotoğrafı silebilir, bilgisayarda ayağa kaldırabilirsiniz. Dijital mutlak kontrol vadeder.
Analog üretimin cazibesi ise kontrolün bittiği yerde, rastlantısallıkta başlıyor. Filmin üzerindeki toz tanecikleri, emülsiyon hataları ya da filmin yanık çıkan kısımları aslında birer teknik kusur. Ama bu kusurlar esere organik bir doğallık katıyor. Fiziksel bir filmin ışık alma veya kaybolma ihtimali, o üretimi daha kırılgan ve değerli kılıyor. Ben üretimde benim kontrolüm dışında gelişen bu rastlantıları seviyorum. Hayatın doğal akışı gibi.
Maddi Hafıza
2014’lü yılların ortalarında 15-20 liraya bulunabilen kompakt filmli makineler bugün çok daha yüksek fiyatlara alıcı buluyor. Bazı indie grupların albümlerini kaset formatında basması da bununla ilgili. Dijitalleşen dünya ile birlikte dokunma, elde tutma ve arşivleme isteği daha da yükseldi. Bu sadece bir nostalji değil; maddi bir hafıza arayışı.
Sonuç
Sonuç olarak, tam anlamıyla analog kalmak günümüz teknolojisinde pek mümkün değil. Stüdyoda analog kaydedilen bir müzik dijital yazılımlarla mikslenip Spotify’a geldiğinde analog doğasını kaybediyor. Gerçek bir analog deneyim için eski usul hücum kayıt yapıp doğrudan plağa basmak gerekir. Ama tüm bu zorluklara, tozlara ve yanık kısımlara rağmen sadece sevdiğimiz için biriktirmeye ve üretmeye devam edeceğiz.
